De naam Groenland is een duizend jaar oude reclamestunt.
De naam "IJsland" had de lading namelijk veel beter gedekt, maar
volgens de oude Sage van Erik de Rode was de gelijknamige hoofdpersoon
van mening dat het land dat hij ontdekt had alleen mensen zou trekken als het
een mooie naam had. Erik was uit Noorwegen en vervolgens uit IJsland
verbannen vanwege zijn wel erg bloederige manier van conflictbeslechting. Na
zijn tweede verbanning besloot hij, geïnspireerd door verhalen over Scandinaviërs die rond 900 een land ten westen van IJsland hadden gevonden, om
de ondergaande zon achterna te varen en zijn geluk daar te beproeven. In 982
landde hij voor de eerste keer in Groenland. De reclamestunt werkte. Een paar jaar later verliet een half
dozijn schepen IJsland om een kolonie in Groenland te stichten.
Reisgegevens
Periode: augustus 1997 Soort reis: georganiseerde wandelreis Organisatie: Askja (niet zo goed bevallen) Accommodatie: tenten Bezocht: de ijskap bij Kangerlussuaq, de omgeving van Qeqertarsuaq op Disko Eiland,
de omgeving van Ilulissat Weer: wisselvallig, overdag tot 20° C, 's nacht vaak veel kouder,
één keer 's nachts sneeuwval
De ijsfjord van Ilulissat,
vlakbij de plek waar we kampeerden
Middernacht
tussen de ijsbergen in een jaargetijde
dat de zon niet ondergaat.
Onaards
Het noordwesten van Groenland, waar ik ben geweest, was te ver weg en te
onhergbergzaam voor de Skandinavische kolonisten. Er zijn dus geen ruïnes van
hun dorpjes die je kunt bezoeken. Daarvoor moet je in het zuiden zijn. Wel
ruimschoots voorradig is natuurschoon van een onverbiddelijke maar fascinerende
soort. Hoewel het voor ons misschien wat moeilijk voor te stellen is, is het
toch niet helemaal gek dat de Groenlandse Inuit hun land het mooiste ter wereld
vinden. Onaardse schoonheid
kun je zien als je laat op een onbewolkte zomeravond in de baai van Ilulissat
een boottocht maakt tussen de ijsbergen. De zon, die in augustus amper onder de
horizon verdwijnt, zorgt voor adembenemende kleuren. De ijsbergen worden puur
goud, de lucht wordt rood en roze en het water wordt lichtturkoois. Eén
waarschuwing: de bootjes zijn klein en de deining is sterk - zorg dus dat je
niet net zwaar getafeld hebt. En o ja, het is koud en je zit stil: trek daarom alle
kleren aan die je bij je hebt en waarschijnlijk zit je dan nog te vernikkelen.
Maar de moeite waard is het zeker.
Een sledehondengezinnetje
in Ilulissat
Twaalf honden-
kontjes op een rij
Een ervaring die misschien wel net zo veel indruk op mij
gemaakt heeft, was de sledehondentocht over de ijskap op Disko-eiland.
Sledehonden zijn in Groenland boven de poolcirkel talrijker dan mensen, volgens
mij. Geen wonder, want 's winters is de hondenslee nog steeds het voornaamste
vervoermiddel over land en ijs. Hoewel de honden op de foto hiernaast er o zo
poezelig uit zien, moet je niet denken dat je ze kunt aanhalen. Deze prachtige
honden, die perfect zijn aangepast aan de omgeving, wonen buiten en zijn halve
wolven. Ze huilen ook als wolven, vooral als het etenstijd is en hun baas ze
rauwe vis voert. Alle honden, behalve de kleintjes, liggen aan de ketting en dat
is niet voor niets. Niet dat ze vals zijn, maar ze zijn gewoonweg niet zo
gedomesticeerd als onze poedels. Sleden in Groenland worden getrokken door een stuk of twaalf
honden - niet in een lange rij achter elkaar, zoals bijvoorbeeld in Alaska, maar
allemaal naast elkaar. Vanaf de slee kijk je dus tegen een hele batterij
ontzettend leuke hondenkontjes aan. Het tempo ligt niet erg hoog en het gekke
is, zo gauw je even onderweg bent en de wereld om je heen een eindeloze
sneeuwkap is geworden, verlies je elk gevoel voor tijd en afstand. Wat
overblijft is alleen het hier en nu en een diep gevoel van rust.
Op 14 augustus is de zomer
voorbij:
de toendra in herfstkleuren
Oudste
stenen
Voor de geologen onder
ons: in Groenland is het oudste gesteente ter wereld aangetroffen. Ook kom je
veelvuldig het elders zeer zeldzame kristal cryoliet tegen: een witte
melkachtige steen, die een prominente rol speelt in het spannende boek Smilla's
gevoel voor sneeuw van de Deense schrijver Peter Høeg (een echte aanrader,
trouwens).
Het
wild op Groenland
Zwervend door het
gebied rond Kangerlussuaq kom je geheid diverse wilde dieren tegen. De
muskusossen moet je niet te dicht naderen, omdat ze dan agressief kunnen worden
(onder het motto "de aanval is de beste verdediging"). De prachtige,
sierlijk lopende caribous blijven uit zichzelf op veilige afstand van de mens,
maar kunnen het vaak niet laten om regelmatig even stil te staan en je
belangstellend op te nemen. Het meest gecharmeerd echter was ik van de poolvos
die ik op een ochtend vroeg ontdekte, toen hij of zij tussen onze tenten naar
eten aan het zoeken was. Zoals je ziet op de foto hieronder kon ik het beestje
heel dicht naderen en had hij er geen bezwaar tegen dat ik hem vereeuwigde.
Zolang ik op ongeveer twee meter afstand bleef, trok hij/zij zich niets van mijn
aanwezigheid aan en zijn we een heel eind samen opgetrokken. 's Winters word de
vacht van deze vossen trouwens wit. De foto is genomen op 2 augustus aan de rand
van de ijskap, toen er's nacht een laagje sneeuw was gevallen.
